Cithara Sanctorum Silesia Na zdjęciu plakat festiwalu
Muzyka

Cithara Sanctorum Silesia

  •  Fundacja Kulturalny Szlak
  • Wstęp wolny

Fstiwal Cithara Sanctorum Silesia, który odbywa się już po raz na terenie Śląska Cieszyńskiego, to nowa idea prezentacji muzyki we wnętrzach sakralnych w kontekście historycznym ziemi cieszyńskiej i w odwołaniu do tradycji zbioru śpiewów nabożnych i kościelnych Cithara Sanctorum, od którego festiwal bierze nazwę, a którego autor, Jerzy Trzanowski, urodził się w Cieszynie. Ambitna i interesująco dobrana muzyka nawiązuje do tradycji ziemi śląskiej i jej związków z tą postacią, zwaną bardem trzech narodów (Polski, Czech, i Słowacji), a czasem również słowiańskim Lutrem.

Główną ideą, wyróżniającą ten festiwal spośród innych, jest czerpanie z tradycji muzycznej kościoła ewangelicko-augsburskiego. Ks. Jerzy Trzanowski (1592–1637), duchowny na Śląsku Cieszyńskim, wybitny pisarz religijny pozostawił po sobie, jako największe swe dzieła, następujące pozycje: Ody łacińskie (Brzeg 1629), Phiala adoramentorum (Czara modlitw) z 1635 r., a przede wszystkim w 1636 r. Cithara sanctorum (Pieśni duchowe), kancjonał napisany w dialekcie morawskim, zawierający 402 pieśni. Doczekał się on ok. 150 wydań. Jerzy Trzanowski, jego postać i dzieła są znane i żywe w pamięci mieszkańców regionu po obu stronach Olzy. Ma swoje pomniki w Liptowskim Mikulaszu oraz w Cieszynie.

W roku 2022 odbędzie się 7 koncertów, a także wystawa edycji Cithar i wykład w Książnicy Cieszyńskiej oraz spotkanie w Muzeum Śląska Cieszyńskiego w ramach Spotkań szersznikowskich poświęcone postaci i epoce Trzanowskiego. Na koncerty i inne wydarzenia organizatorzy zapraszają do Cieszyna, Wisły, Ustronia, Jaworza i Bielska-Białej.

koncerty w Bielsku-Białej:

23 października, godz. 18.00, Galeria Bielska BWA (Willa Sixta), Bielsko-Biała, ul. 3 Maja 11

Klawesyn – ars antiqua & ars nova

Claveduo: Anna Huszczo i Joanna Solecka – klawesyny

w programie prawykonanie utworu Juliana Gembalskiego oraz kompozycje Marcina Mielczewskiego

 

29 października, godz. 15.00 - Spacer śladami bielskich i bialskich ewangelików

Spacer z przewodnikiem PTTK Katarzyną Sylwestrzak, spotkanie przy kościele Marcina Lutra w Białej (ul. Staszica 2)

 

29 października, godz. 18.00, Bielsko-Biała, Kościół Zbawiciela, pl. Lutra 12  - Warownym Grodem jest nasz Bóg

Michał Białko – organy, Dawid Rudnicki – trąbka
W programie muzyka organowa oparta na temacie Ein feste Burg ist unser Gott

Cały program na stronie internetowej citharasanctorum.eu

Patronat honorowy: Jerzy Samiec,bbiskup Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP; Adrian Korczago, biskup diecezji cieszyńskiego Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP, Jarosław Klimaszewski, prezydent Bielska-Białej; Mieczysław Szczurek, starosta cieszyński; Gabriela Staszkiewicz, burmistrz Cieszyna; Tomasz Bujok, burmistrz Wisły; Radosław G. Ostałkiewicz, wójt Jaworza, .

Festiwal Cithara Sanctorum Silesia jest współfinansowany m.in. ze środków miasta Cieszyna oraz miasta Bielska-Białej.

Partnerzy Festiwalu: Parafia Ewangelicko-Augsburska Zbawiciela w Bielsku-Białej, Galeria Bielska BWA, Polskie Towarzystwo Ewangelickie

 

Jerzy Trzanowski / Jiří Třanovský / Georgius Tranoscius     
(1592–1637) urodzony w Cieszynie, gruntownie wykształcony w duchu luterańskiej ortodoksji i humanizmu ewangelicki duszpasterz, pisarz religijny, tłumacz, autor nabożnych pieśni i modlitw.
Po studiach w Wittenberdze pracował w Pradze jako nauczyciel, później na Morawach i na Śląsku jako kaznodzieja i duszpasterz. Z powodu prześladowań religijnych podczas wojny trzydziestoletniej schronił się jako uchodźca najpierw w Bielsku, a później na Orawie (wówczas Górne Węgry, obecnie Słowacja), gdzie był proboszczem gminy ewangelickiej w Liptowskim Mikulaszu. Zmarł przedwcześnie po długiej chorobie w tym samym 1637 roku, w którym Kartezjusz wydał Rozprawę o metodzie“.
Jako poeta łaciński Tranoscius układał metryczne ody wzorowane na Psalmach i pieśniach Horacego. 150 takich pobożnych pieśni łacińskich, do których dołączył nuty kilkanastu melodii, zebrał w zbiorze Odarum sacrarum sive Hymnorum… wydanym w Brzegu w 1629 roku. Na język czeski znakomicie przełożył pieśni Lutra i kilkunastu poetów niemieckiej reformacji, m.in. Philippa Nicolai. Ułożył około 90 pobożnych pieśni czeskich. Swoją twórczość pieśniową w języku czeskim włączył anonimowo do kancjonału Cithara sanctorum“ (1636), śpiewnika zawierającego 412 pobożnych pieśni, którego był redaktorem i edytorem. Jego oparte na zasadzie imitatio utwory świadczą o duchowości ortodoksyjnie luterańskiej a zarazem humanistycznej, mistycznej a jednocześnie apokaliptycznej. Stylistycznie eklektyczne pieśni Tranosciusa, przejawiające nieraz skłonność do manieryzmu, można uznać za przejaw środkowoeuropejskiej poezji metafizycznej.
Czeski kancjonał Cithara sanctorum (wydrukowany po raz pierwszy w Lewoczy na Spiszu pod koniec 1635 roku, zwany także później Tranosciusem) jest najważniejszym tego rodzaju dziełem w literaturach słowiańskich. Miał charakter dzieła otwartego – w następnych edycjach, które już nie zawierały materiału nutowego, późniejsi jego redaktorzy i edytorzy umieścili w nim ponad tysiąc pieśni. Choć była  to książka długo w Cesarstwie Austriackim zakazana (szczególnie w 2 poł. xvii i 1 poł. xviii wieku) niedawno doliczono się aż 215 jej wydań. Wśród protestantów na Morawach, w Księstwie Cieszyńskim i na Słowacji popularnością dorównywała Biblii. Historycy literatury słowackiej uważają Tranosciusa za fundament poezji słowackiej. Czeski kancjonał Cithara sanctorum“ używany był w niektórych gminach ewangelickich na Śląsku Cieszyńskim, m.in. w Wiśle, aż do lat dwudziestych poprzedniego wieku. Około 30 pieśni z kancjonału Cithara sanctorum w przekładzie polskim znalazło się później w polskich śpiewnikach ewangelickich, ale literacka twórczość Georgiusa  Tranosciusa pozostaje w Polsce niemal zupełnie nieznana. (tekst Zbigniew Machej)

organizator
Fundacja Kulturalny Szlak
, strona internetowa: http://kulturalnyszlak.pl/


Wydarzenia    

Bielsko-Biała logo
Pełna Kultura
Bielski Magazyn Aktualności

ul. ks. Stanisława Stojałowskiego 32
I piętro, pokoje 103 i 105
43-300 Bielsko-Biała